Η δημοκοπική «σεζόν» που άνοιξε τον Σεπτέμβριο, αν και κλείνει με ανατροπές, δεν επιφέρει ριζική ανατροπή. Από τη μια πλευρά, η ΝΔ προηγείται σταθερά. Από τότε έως σήμερα, παρά τις διακυμάνσεις, εμφανίζεται ενισχυμένη: από το 28,2% στο 30,4%. Η μεταβολή φαίνεται πως οφείλεται σε τρεις λόγους.
Πρώτον, η συσπείρωση των κυβερνήσεων προκύπτει παραδοσιακά προς το τέλος της τετραετίας.
Δεύτερον, ο Μητσοτάκης έχει εντείνει τους τελευταίους μήνες τον προεκλογικό αγώνα κινητοποιώντας τον κομματικό μηχανισμό και την κομματική βάση. Έχει άλλωστε και το άγχος για ένα κόμμα Σαμαρά και επιχειρεί να του στερήσει ζωτικό χώρο.
Τρίτον, η επάνοδος Τσίπρα και η σταδιακή του ενίσχυση, ίσως ενεργοποιεί σε ένα βαθμό «αντι-Τσιπρικά» (άλλοτε αντι-ΣΥΡΙΖΑ) ανακλαστικά μέρους της εκλογικής βάσης της ΝΔ. Έτσι αυξάνεται η συσπείρωση της με σημείο αναφοράς τις κάλπες του 2023.
Εξέλιξη που επιφέρει βελτίωση και στο προφίλ του Πρωθυπουργού. Ο Μητσοτάκης επιστρέφει στην κορυφή της λίστας δημοφιλίας των πολιτικών αρχηγών (από το 29% το Σεπτέμβριο στο 36% σήμερα). Επίσης ενισχύεται στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία στην οποία ούτως ή άλλως προηγείτο (από το 25% στο 29% αντίστοιχα).
Η καταγραφή έχει σημασία καθώς δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη βελτίωση των οικονομικών αξιολογήσεων. Η ακρίβεια προσδιορίζεται σταθερά ως το κορυφαίο πρόβλημα της χώρας από το 50% της κοινής γνώμης – και πέρυσι το Σεπτέμβριο, και τώρα. Επίσης οι θετικές γνώμες για τις κυβερνητικές επιδόσεις στην οικονομία παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα – 13% το Σεπτέμβριο, 16% τώρα.
Όπως έχουν δείξει εμπειρικές έρευνες, το ζήτημα της οικονομίας έως σήμερα, δεν κρίνεται αυτοτελώς αλλά επηρεάζεται, μεταξύ άλλων, από την κομματική πόλωση. Με μία όμως βασική διαφορά. Οι κάλπες του 2027, είναι οι δεύτερες μετά από εκείνες του 1977, στις οποίες το εκλογικό σώμα προσέρχεται γνωρίζοντας ότι δεν υφίσταται δικομματισμός (κάτι που γνώριζε βεβαίως και τον Ιούνιο 2023 αλλά οι εκλογές ήταν κοντινές και το αποτέλεσμα είχε κριθεί τον Μάιο). Το στοιχείο αυτό περιορίζει τη δυνατότητα ασφαλών προβλέψεων για την ένταση της πόλωσης. Θα χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να διαφανεί αν θα προκύψει ή όχι, δυναμική νέου δικομματισμού. Άρα και για το αν θα βελτιωθεί περαιτέρω ή όχι, η συσπείρωση της κυβέρνησης.
Από την άλλη πλευρά, παρατηρούνται ανατροπές στην αντιπολίτευση. Μετά την ίδρυση της ΕΛΑΣ, ο Τσίπρας είναι στη δεύτερη θέση καταγράφοντας 17,1% στην εκτίμηση ψήφου – όσο περίπου έλαβε και ο ΣΥΡΙΖΑ υπό την ηγεσία του στις κάλπες του Ιουνίου 2023 (17,8%). Κυριαρχεί άλλωστε στην πρόθεση ψήφου κεντροαριστερών και αριστερών ψηφοφόρων (Metron 2/7).
Ωστόσο παραμένουν δύο ερωτηματικά. Πρώτον, εάν και πόσο θα επηρεαστεί η πορεία του από μία πιθανή κάθοδο του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές. Δεύτερον σε ποιο βαθμό μπορεί να συμπιέσει περαιτέρω «συριζογενείς» δυνάμεις όπως η Πλεύση Ελευθερίας και η Μερα25 ή νέα κόμματα όπως η Ελπίδα που αποσπά ψηφοφόρους από τον ΣΥΡΙΖΑ (Metron 2/7).
Το ΠαΣοΚ επηρεάστηκε επίσης από την επιστροφή Τσίπρα. Βάσει της Metron, ξεκίνησε το Σεπτέμβριο από σχετικά καλή αφετηρία καθώς ήταν δεύτερο με 13,6%. Σήμερα όμως είναι τρίτο πίσω από την ΕΛΑΣ υποχωρώντας στο 11,4% – σχεδόν όσο έλαβε το 2023 (11,8%). Παρότι η συσπείρωσή του κινείται σε υψηλά επίπεδα καταγράφει την ίδια ώρα σχεδόν ισόποσες διαρροές προς την ΕΛΑΣ (9,6%) και τη ΝΔ (7,7%) καθώς μοιάζει να πιέζεται από τον ανταγωνισμό των δύο χάνοντας όσα κέρδη είχε αποκομίσει. Διαθέτει όμως αφοσιωμένο κοινό και πανελλαδική δικτύωση με συνέπεια η μάχη για τη δεύτερη θέση, να χρειαστεί χρόνος για να κριθεί τελεσίδικα.
Μεταβολές έχει προκαλέσει και η είσοδος της Ελπίδας αποδυναμώνοντας κυρίως την Πλεύση Ελευθερίας και τα κόμματα της Ελληνικής Λύσης και της Νίκης. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τη Metron, η επιρροή της εμφανίζει σημάδια απομείωσης. Στην εκτίμηση ψήφου έχει απωλέσει δύο μονάδες σε ένα μήνα – από το 8,3% στο 6,2%. Το ίδιο διάστημα η δημοφιλία της Καρυστιανού υποχωρεί πέντε μονάδες, ενώ στην καταλληλότητα για την πρωθυπουργία οι επιδόσεις είναι σταθερά μονοψήφιες. Η ευμετάβλητη απήχηση της Ελπίδας ίσως οφείλεται στον προσωποπαγή χαρακτήρα του κόμματος σε συνδυασμό με τη δημοσκοπική πίεση από ΝΔ και ΕΛΑΣ.
Συνολικά, η εικόνα της περιόδου που κλείνει, επιβεβαιώνει πως το πολιτικό σκηνικό είναι σε φάση αναδιάταξης. Οι μεταβολές στην αντιπολίτευση είναι σημαντικές αλλά δεν αλλάζουν προς το παρόν τον βασικό συσχετισμό δυνάμεων.
Ο Πάνος Κολιαστάσης είναι δρ Πολιτικής Επιστήμης του Queen Mary University of London και διδάσκων στο Τμήμα Επικοινωνίας & ΜΜΕ του ΕΚΠΑ.