Thói quen mở nắp ngay khi nồi cơm điện vừa chuyển sang chế độ "hoàn thành" sẽ làm gián đoạn quá trình cân bằng ẩm, khiến hạt cơm không đạt được độ tơi xốp và dẻo ngon nhất.
Nhiều người vừa nghe nồi cơm điện chuyển từ chế độ "Cook" (nấu) sang "Warm" (giữ ấm) đã mở nắp, xới cơm rồi ăn ngay. Người khác lại để nồi giữ ấm hàng giờ. Thực tế, vài phút sau khi cơm chín cũng đáng để lưu ý.
Xới cơm vừa chín
Nghiên cứu công bố tháng 6/2026 trên Journal of Food Process Engineering của các nhà khoa học thuộc Đại học Sonoda, Nhật Bản, đã đo độ ẩm ở 6 vị trí khác nhau trong một nồi cơm điện cao tần.
Kết quả cho thấy nồi cơm vừa chín có thể vẫn có chỗ nhiều nước hơn, chỗ khô hơn. Mức độ hồ hóa tinh bột (gạo thành cơm) cũng khác nhau giữa các vị trí trong nồi.
Vì vậy, thay vì mở nắp ngay rồi để hơi nước thoát nhanh, có thể để nắp đóng kín thêm vài phút, sau đó xới nhẹ cơm từ dưới lên để phân bố lại hơi ẩm.
Nước ấm không giúp tiết kiệm điện
Lời khuyên dùng nước ấm 60 độ C nấu cơm để tiết kiệm 1/3 lượng điện là thiếu cơ sở. Về nguyên lý, dùng nước ấm giúp nồi cơm giảm tải năng lượng đun nóng, nhưng nếu người dùng phải tốn điện để đun nước trước đó, tổng điện năng tiêu thụ không hề giảm.
Bên cạnh đó, 60 độ C không phải nhiệt độ tối ưu cho mọi loại gạo hay mọi dòng thiết bị. Cách đơn giản và hiệu quả nhất là tuân thủ đúng tỷ lệ nước và chương trình nấu do nhà sản xuất khuyến nghị.
Lạm dụng chế độ giữ ấm gây tốn điện, giảm độ ngon
Sau khi cơm chín, nồi tự động chuyển sang chế độ giữ ấm (warm). Dù công suất thấp hơn lúc nấu, thiết bị vẫn tiêu thụ điện liên tục.
Một nghiên cứu năm 2012 của hai nhà khoa học Nhật Bản Toshie Tsuda và Kunimitsu Sato chỉ ra rằng một nồi cơm điện tiêu thụ trung bình 63 kWh/năm, trong đó thời gian giữ ấm đóng vai trò lớn. Lạm dụng tính năng này trong nhiều giờ không chỉ gây hao phí năng lượng mà còn làm biến đổi kết cấu, khiến hạt cơm kém ngon.
Không phủ khăn lên nồi cơm điện
Nhiều gia đình có thói quen phủ khăn lên nắp nồi cơm điện để giữ nhiệt và tiết kiệm điện. Song mẹo này không có cơ sở thực tế, đồng thời vi phạm nguyên tắc an toàn của nhà sản xuất.
Các thương hiệu lớn như Panasonic và Toshiba đều khuyến cáo người dùng tuyệt đối không dùng khăn hay bất kỳ vật dụng nào che phủ nắp nồi, đặc biệt là van thoát hơi trong quá trình nấu hoặc giữ ấm. Việc che kín khiến hơi nước không thể thoát ra, làm biến dạng, đổi màu vỏ thiết bị và tăng nguy cơ chập hỏng bảng điều khiển. Bên cạnh đó, hơi nóng tích tụ tại lỗ thoát hơi có thể gây bỏng nặng nếu người dùng vô tình chạm phải.
Bảo Nhiên (Theo Aboluowang, Onlinelibrary)